مدیر فعال و پویا کیست ؟
در این مقاله به چند محور اساسی بعنوان سر فصل حرکت و فعالیت اشاره میشود امید است مفید فایده برای عزیزان تلاشگر در عرصه مدیریت باشد
· مدیر فعال و پویا دنبال حاکمیت فرهنگی و شادابی و نشاط در محیط سازمانی و بین اعضای خود می باشد قطعا منظور از شادابی و نشاط یعنی امیدوار بودن به زندگی زندگی را خوب دیدن زندگی را شیرین دانستن زیبایی زندگی با هم را لمس کردن ادعیه ائمه معصومین (ع)
مبین این فرهنگ است واجعل یومنا هذا یوم السرور بار خدایا قرار ده هر روز و این روز را در زندگی ما سرور وشادی و " اقسم بی من کل سرور ومن کل بهجه " بار خدایا قسمت کن برای من همیشه سرور ونشاط وشادابی را چون با حاکمیت این فرهنگ امید به زندگی افزایش می یابد و موجبات تحرک و فعالیت وتلاش برای انسان فراهم می شود و در پرتو آن شخصیت انسان رشد و گسترش می یابد
" السرور یبسطالنفس و یثیرالنشاط"شادی جان را می گشاید (رشد شخصیت انسان )ونشاط و شادابی را برای انسان بر می انگیزاند .
احساس شادی و سرور زمانی برای انسان حاصل می شود که به آنچه مقصود آن است دست یابد فی المثل انسان خواهان موفقیت در درس خودش است پس هر گاه موفقیت بدست آید سرور و خوشحالی را بهمراه دارد
فعالیت انسان باید هدفمند باشد تا در پرتو آن تلاش و کوشش مناسب شکل گیرد مثل بازی فوتبال که تلاش جمعی برای دستیابی به گل است که اگر بدان دست یابیم نشاط آور روح نواز و توان ساز است و اگر دست نیابیم موجب غم واندوه طراوت سوز نفس گیر و انسان را بتدریج دچار پژمردگی و افسردگی می کند .
علی (ع) می فرماید :"الفقدان احزان " دست نیافتن به مقصود موجبات غم واندوه است حال در جهت ایجاد فرهنگ شادابی و نشاط به عوامل چندی اشاره می شود:
انتخاب دوستان خوب و ایجاد ارتباط مناسب با آنها
ملاقات با دوستان – آشنایان – بستگان (صله رحم )
استفاده از رنگهای نشاط آور
ایجاد مسابقات مشروع (فوتبال – بسکتبال- والیبال و...)
ایجاد گردش و تفریح مناسب (دریا – جنگل – موزه ها و...)
پوشیدن لباسهای پاکیزه واستفاده از بوی خوش (عطر )
اهداء خون (تصفیه خون )
گریه برای امام حسین (ع)
نماز اول وقت
برخی از خوردنی ها مثل انگور که باعث آرامش می شود
نوع بینش و تربیت مناسب انسان
· مدیر فعال و پویا در امر تعلیم و تربیت سه محور اصلی را همیشه مد نظر دارد و بر اساس آن فعالیتهای خود را نظم می بخشد
1- دانش عمومی 2-نگرش و بینش 3- مهارت (رفتار فردی )
مدیر به دنبال آن است که با دانش عمومی از متعلمین (فراگیران ) خود یک شهروند خوب سازد یعنی شهروندی که رعایت نظافت و بهداشت رعایت قوانین و مقررات رعایت حقوق دیگران رعایت محیط زیست رعایت نظم و انضباط وقت شناسی خوب حرف زدن خوب گوش کردن احساس مسئولیت و ... را بنماید ودر مرحله نگرش و بینش در صدد است ضرورت و اهمیت هر یک از خصائل و فضائل را بخوبی تبیین نماید تا بعنوان یک نگرش و بینش مثبت در شاکله وجودیشان شکل گیرد ودر مرحله مهارت که بمعنی رفتار تکاملی است آنقدر این خصائل و فضائل برای متعلمین عادی می شود که بصورت یک عادت مفید و مثبت در رفتار تجلی نماید و انسان خودبخود زمینه کنترل را برای خود فراهم می نماید که اصطلاحا دچار خود کنترلی می شود که اگر این امر محقق شود به تعبیر داشمند بزرگ اریکسون "اساس تعلیم و تربیت بر خود کنترلی است "
· مدیر فعال و پویا برای رسیدن به نقطه مطلوب بهره وری بر دو عنصر اساسی آن تاکید دارد
1- کارآیی: انجام دادن صحیح کارها یعنی خوب انجام دادن کارها که بیشتر متوجه جنبه کمی است
2- اثریخشی :انجام دادن کارهای صحیح یعنی میزان رسیدن به هدف که به جنبه کیفی فعالیت توجه دارد در دنیای امروز اثر بخشی را با تکیه برروش علمی آن که روش مبتنی بر تامین رضایت گروههای ذی نفع (دانش آموزان –اولیا-معلمان – کارکنان و...)
است تاکید دارد .
در این راستا بهترین سبک مدیریت الگوی مبتنی بر روابط انسانی است در این نوع مدیریت (رابطه مدار )مدیر معلمان و دست اندرکاران را در تصمیم گیریها و برنامه ریزیها مشارکت می دهد وبه آنان تفویض اختیار می کند وبه عقیده و رای آنها احترام می گذارد و به نیازهای اساسی آنان (مادی و معنوی)توجه دارد و فضای حاکم بر مدرسه را کاملا غیر رسمی و غیر اداری قرار می دهد
سبک مدیریت رابطه مدار رضایت شغلی را برای 51 درصد از معلمان بر اساس نظر سنجی فراهم نموده است که قابل تامل است مدیران محترم می توانند سازمان خود را (مدرسه)در دو بعد کمی وکیفی مقیاس زده تا به میزان موفقیت خود دست یابند . در بعد کمی (تعداد قبولی –درصد قبولی – درصد نمرات بالا- درصد مردودی- درصد تجدیدی و...)در بعد کیفی (اهداف اعتقادی – اخلاقی –علمی و آموزشی –فرهنگی و هنری-اجتماعی- زیستی – سیاسی-اقتصادی و...)تا چه میزان محقق شده است؟
· مدیر فعال و پویا بر روند کلی تغییر در جهان توجه دارد خاصه در امر تعلیم و تربیت با آگاهی از تغییر اعضای سازمان را متقاعد به قبول تغییر می نماید یکی از رخدادهای مهم در نظام آموزشی بحث" آموزش مشارکتی "است که سرلوحه برنامه آموزشی است
مشارکت یعنی فکر و دل ما متوجه آن باشد ودر مشارکت آموزش معلم بهمان نسبت دخیل است که دانش آموز و اولیاء دخیل است
در نظام آموزشی مشارکتی الف: معلم نقش هدایت کننده تسهیل کننده راهنما و مشاور است یعنی باید نظام دانش آموز محوری جایگزین معلم مداری شود
ب: دانش آموز محور اصلی است که باید پویا فعال بانشاط و بصورت مشارکتی در عرصه آموزشی حاضر شود تا زمینه تمرین فکر درک وفهم تحقیق و پژوهش اندیشیدن تقویت توانایی خلاقیت و نوآوری فکری توان حل مساله و... برایش فراهم شود
ج: کتاب محوری در این نظام آموزشی باید به ابزارمحوری تبدیل شود یعنی کتاب بعنوان یک ابزار مناسب مورد استفاده قرارمی گیرد .
در این روش آموزش شاهد موفقیت هایی هستیم از جمله :
الف: یادگیری فعال در کلاس
ب: علاوه بر جنبه آموختنی بر کشف کردن تاکید دارد
ج: فعال بودن دانش آموز در کلاس بصورت گروههای کوچک
د: احساس مسئولیت و اعتماد به نفس در دانش آموزان تقویت می شود
· مدیر فعال و پویا مدیری است که الف:1- بر نقاط ضعف 2- نقاط قوت در داخل سازمان ب:1- فرصت ها 2- تهدیدها در خارج از سازمان احاطه داشته باشد و به اصطلاح مدیر توانمند مدیری است که تهدید – فرصت– ضعف– قوت را محور کار و فعالیت قرار می دهد
برای استفاده بیشتر از مطالب بصورت کاربردی مثالهایی مطرح می شود
نقاط قوت مدرسه
1-مدرسه دارای 30 سال قدمت است . اکثر مدیران و مسئولان استانی و شهری از این مدرسه فارغ التحصیل شده اند .
2-دبیران خوب و فعال در این مدرسه قرار دارند
3-چند دانش آموز نقاش و محقق در این مدرسه وجود دارد
نقاط ضعف مدرسه :
1- امکانات آزمایشگاهی مدرسه کم است
2- بازده علمی مدرسه چندان مناسب نیست
3- کتابخانه مدرسه دارای کتابهای کمک آموزشی و علمی نیست
فرصت ها
1- اولیاء یکی از دانش آموزان استاندار است
2- اولیاء یکی از دانش آموزان مسئول تربیت بدنی است
3- اولیاء یکی از دانش آموزان در فرهنگ و ارشاد اسلامی مشغول فعالیت است
تهدیدها
1- خوب کار کردن مدارس همجوار باعث جذب دانش آموزان با استعداد این مدرسه می شود
2- مشاغل کاذب انگیزه تحصیل را از دانش آموزان گرفته است
3- معلمان خوب مدرسه به شغل دوم روی آوردند .
پس ای مدیر عزیز لازم است ابتدا قوت ها ضعف ها فرصت ها تهدیدها ی مدرسه خود را لیست نموده و سپس با اراده مصمم و همتی والا با مطالعه و تفکر و شور ومشورت ضعف ها را مرتفع قوت ها را تقویت از فرصت ها بخوبی استفاده شود و از تهدیدها با ارائه راهکارهای مناسب پرهیز شود .
· مدیر پویا و فعال با اغتنام از فرصت "ووقتک مغتنم فبادر فیه فرصته الامکان " از تجارب ارزشمند دیگران بهره می گیرد چون اعتقاد دارد " التجربه فوق العمل " تجربه بالاتر و برتر از علم است در حقیقت تجربه دانش فشرده انسانهاست که بسیار گرانبهاست بهمین خاطر بر اساس ضرب المثلی " هر چه داری بده یک تجربه بخر " مدیرانی که بدون استفاده از تجارب دیگران تصمیم می گیرند فرصتی ارزشمند را از دست می دهند وبا رفتار متکبرانه موجبات رنجیدگی خاطر کارکنانش را فراهم می نمایند پس بجهت اهمیت این موضوع چند روایت از ائمه معصومین (ع) اشاره می شود :
علی (ع) می فرماید : من قلت تجربته خدع من کثرت تجربته قلت غرنه
کسی که تجربه اش کم باشد فریب می خورد و کسی که تجربه اش زیاد باشد لغزشهایش کم می گردد.
بی شک بهترین موعظه گر برای انسان عاقل تجارب ارزشمند دیگران است که همانند یک معلم درس آموز است بطوریکه علی (ع) می فرماید : العاقل من وعظته التجارب "انسان عاقل کسی است که تجربه ها اورا موعظه کند .
پس اگر از تجربه ها خوب استفاده شود قطعا از خطاها کاسته می شود وارزش بیشتری برای کار و فعالیت انسان حاصل می شود .
علی (ع) می فرماید: رای الرجل علی قدر تجربته اندیشه شخص به اندازه تجربه اوست هر کس هر اندازه دارای تجربه بیشترباشد فکر بهتر و دقت زیادتری خواهد داشت .
پس بر مدیران است تجارب ارزشمند خود را به یکدیگر منتقل کنند تا زمینه های پیشرفت و ترقی در ابعاد مختلف برای مملکت حاصل شود